Muzeum Regionalne Ziemi Limanowskiej

Jarmark św. Marii Magdaleny

Książka "Bitwa pod Limanową-Łapanowem grudzień 1914" Josefa Rotha już w sprzedaży! Cena: 35,00 zł

Recenzja wydawnicza książki generała pułkownika Josepha Rotha „Bitwa pod Limanową-Łapanowem”.

 

 

             Niestety generał Joseph Roth nie doczekał pierwszego wydania swojej książki. Z tego względu do przygotowanych przez Autora „Przedmowy” oraz „Wstępu” dodano „Słowo wstępne”. Zostało ono napisane przez generała pułkownika Viktora hrabiego Dankla wraz z Klubem Tyrolskich Strzelców Cesarskich w Innsbrucku.

            Zręb główny recenzowanej monografii zaczyna się od rozdziału „Sytuacja wyjściowa. Przygotowanie. Początek bitwy”, w którym generał Roth omówił koncentrację swoich oddziałów i przygotowania do rozpoczęcia ofensywy. Stricte przebiegowi działań wojennych poświęcona została najobszerniejsza część publikacji, zatytułowana „Bitwa”. Została ona podzielona na poszczególne dni walk (od 4 do 13 grudnia), jednakże ostatni z nich został zarysowany zaledwie kilkoma zdaniami.

            Książka zawiera również „Zakończenie” napisane przez  generała Rotha oraz O.deB. sił znajdujących się w jego dyspozycji w dniu 10 grudnia 1914 r., które znacznie ułatwia zrozumienie przebiegu opisywanych działań.

            Do tekstu oryginalnego wydania dodano również biogram generała pułkownika Josepha Rotha barona von Limanowa-Łapanów, krótkie rozważania na temat znaczenia bitwy pod Limanową-Łapanowem oraz kontrowersji z nią związanych czy wykaz podstawowej literatury, poświęconej tej bitwie. Do tych dodatków historycznych doszły także metodologiczne, jak „Nota redaktorska” oraz „Nota od tłumacza”.

            Książka generała Josepha Rotha, bohaterskiego dowódcy XIV Korpusu w bitwie pod Limanową-Łapanowem jest relacją z pierwszej ręki, poświęconą jednej z bardziej znanych bitew na południowym odcinku frontu wschodniego. Dzięki ofiarności legionistów Józefa Piłsudskiego,  huzarów pułkownika Othmara Muhra czy Tyrolczyków z XIV Korpusu stała się symbolem zarówno dla Polaków, jak i Węgrów oraz Austriaków. Także inne narody monarchii naddunajskiej miały swój udział w tym zwycięstwie. Na wzgórzach pod Rajbrotem krwawiły również niemieckie pułki rezerwowe, które przeszły prawdziwy chrzest bojowy. Dla wielu zaś żołnierzy wszystkich trzech armii zaborczych było to ostatnie starcie, o czym świadczą liczne cmentarze wojenne rozsiane po wzgórzach Beskidu Wyspowego.

            Przez lata w historiografii polskiej panował zastój w badaniach nad operacją limanowsko-łapanowską. Dodatkowo była ona zdominowana przez legionowy punkt widzenia, nakreślony przez Józefa Piłsudskiego w jego wspomnieniach „Moje pierwsze boje”. Dopiero w ostatnim czasie stan ten zaczął się zmieniać, historycy docierają do źródeł archiwalnych, które pozwalają im lepiej zrozumieć przebieg tamtych dramatycznych grudniowych dni sprzed ponad 100 lat. Wydanie książki autorstwa generała Josepha Rotha w języku polskim wpisuje się w ten trend, a starannie przygotowany komentarz historyczny, autorstwa doktora Wacława Szczepanika oraz magistra Tomasza Woźnego, dwóch wybitnych znawców działań armii austro-węgierskiej w Galicji, jest znakomitym uzupełnieniem tej cennej publikacji. Od tej pory praca Generała, znana jedynie w gronie historyków, zostaje udostępniona każdemu zainteresowanemu czytelnikowi.

            Należy przy tym zwrócić uwagę, że grono osób zainteresowanych działaniami wojennymi w Galicji Zachodniej w ostatnich latach znacznie się powiększyło. Do ich rąk, oprócz przetłumaczonej w ostatnich latach węgierskiej książki Fenrenca Juliera, dochodzi teraz austriacki punkt widzenia, zarysowany przez generała Rotha. Dobrze się stało, że Redaktorzy na końcu pokrótce omówili literaturę dotyczącą Operacji Limanowsko-Łapanowskiej, która ukazała się w języku polskim. Z pewnością będzie to cennym przewodnikiem dla zainteresowanych pogłębieniem swojej wiedzy, zwłaszcza iż część z przywołanych przez Nich tekstów jest powszechnie dostępna w sieci Internet. Zabrakło może wzmianki na temat recenzji wspomnianej przez Redaktorów słabej pracy W. Polakiewicza[1]. Warto byłoby również zaznaczyć, że książka J. Batora, jest delikatnie mówiąc, kontrowersyjna i prezentuje wyłącznie austro-węgierski, a w zasadzie jedynie węgierski, punkt widzenia. I doczekała się też krytycznych recenzji[2].

            Godne pochwały jest również zamieszczenie przez Redaktorów oraz Tłumaczkę informacji na temat metodologii przygotowywania pracy do druku. Umożliwia to lepsze zrozumienie zarówno warstwy tekstu, jak i dodanych odnośników i podnosi wartość przygotowanej przez nich publikacji.

            Reasumując, z radością rekomenduję wydanie drukiem recenzowanej książki, która jest syntezą cennego źródła oraz solidnej pracy redaktorskiej i translatorskiej. Z pewnością znajdzie ona swoje miejsce na rynku wydawniczym i przyczyni się do pogłębienia wiedzy na temat opisywanych w niej wydarzeń.

[1]     J. Centek, S. Kułacz, Krytycznie o bitwie pod Limanową, „Przegląd Historyczno-Wojskowy” 2015, nr 4, s. 220-228. Tekst recenzji jest również powszechnie dostępny w sieci Internet.

[2]     Zob. np. J. Centek, Wojna galicyjska [Rec.: Juliusz Bator, Wojna galicyjska. Działania armii austro-węgierskiej na froncie północnym (galicyjskim) w latach 1914-1915, Karków 2005], „Przegląd Historyczno-Wojskowy” 2006, nr 1, s. 165-176.




Dr hab. Jarosław Centek

Zakład Historii Wojskowej

Instytut Historii i Archiwistyki

Uniwersytet Mikołaja Kopernika